Dat blijkt uit onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB). Het CPB noemt dit een bijzondere vorm van scheefwonen: mensen wonen goedkoop, terwijl ze daar eigenlijk niet afhankelijk van zijn.
Sociale huurwoningen zijn bedoeld voor mensen die zelf moeilijk een woning kunnen betalen of vinden. Als iemand al een eigen huis heeft, kan in zijn eigen behoefte voorzien en komt eigenlijk niet in aanmerking voor een sociale huurwoning. Het gaat dan wel om een kleine groep: iets meer dan 0,5 procent van alle sociale huurders. Maar omdat er een groot tekort is aan sociale huurwoningen en de wachtlijsten lang zijn, vindt het CPB dit toch belangrijk. In Nederland wonen ongeveer 2,3 miljoen huishoudens in een sociale huurwoning.
Niet altijd een bewuste keuze
Bij ongeveer één op de zes van deze huurders met een koopwoning is dat bezit ontstaan door omstandigheden waar zij weinig aan kunnen doen. Bijvoorbeeld:
- na een scheiding, waarbij de ex-partner in het koophuis blijft wonen.
- na het overlijden van een ouder, waarbij iemand een deel van het huis erft, maar er niet kan wonen
In zulke gevallen is het logisch dat iemand in de sociale huurwoning blijft wonen, omdat er geen echt alternatief is.
Soms wel een bewuste keuze
Voor ongeveer 10.000 huishoudens geldt dat zij wel in hun koopwoning zouden kunnen wonen, maar dat niet doen. Zij blijven liever in de sociale huurwoning.
De koopwoning wordt dan vaak:
- verhuurd (soms om winst te maken)
- gebruikt als tweede woning
- bewoond door familie of bekenden
Soms zelfs veel woningen
De meeste van deze huurders hebben één koopwoning. Maar:
- ruim 1.000 huishoudens hebben meerdere koopwoningen
- 33 sociale huurders bezitten zelfs tien of meer woningen
Deze groep verdient gemiddeld veel meer dan andere sociale huurders. Hun inkomen ligt gemiddeld 76 procent hoger. Meer dan de helft verdient zelfs boven de inkomensgrens voor sociale huur.
Ook wonen zij vaak in betere en aantrekkelijkere sociale huurwoningen, met een hogere WOZ-waarde. Dat betekent: betere ligging en kwaliteit, maar niet per se een hogere huur.
Niet verboden, maar wel ingewikkeld
Het hebben van een koopwoning terwijl je in een sociale huurwoning woont, is niet strafbaar. Huurders hebben in Nederland veel bescherming. Alleen een rechter kan een huurcontract beëindigen.
Pas als er sprake is van fraude, zoals:
- illegale onderverhuur
- liegen over inkomen of bezit
kunnen er boetes of straf volgen. Hoe vaak dit gebeurt, is niet precies bekend.
Woningcorporaties controleren streng bij nieuwe huurders, maar bij mensen die al jaren huren en later een koopwoning krijgen, is er weinig controle.
Gevolgen voor de woningmarkt
Dit alles zorgt ervoor dat de doorstroming vastloopt. Sociale huurwoningen komen minder snel vrij, terwijl het tekort groot is. De overheid en woningcorporaties willen jaarlijks 30.000 sociale huurwoningen bouwen, maar dat lukt al jaren niet: het blijven er ongeveer 17.000.